| Besin Türü | Ana İşlevleri | Eksiklik Belirtileri | En İyi Kaynaklar |
|---|---|---|---|
| Yağda Çözünen Vitaminler (A, D, E, K) | Büyüme, görme, kemik sağlığı, kan pıhtılaşması | Zayıf büyüme, zayıf kemikler, kanama | Balık yağı, yeşil yem, tohumlar |
| Suda Çözünen Vitaminler (B kompleksi, C) | Enerji kullanımı, sinir fonksiyonu | İştahsızlık, kıvrık parmaklar, deri sorunları | Bira mayası, tahıllar |
| Makro Mineraller (Ca, P, Na, K) | Kemikler, yumurta kabukları, sinir sinyalleri | İnce yumurta kabukları, zayıf bacaklar | Dikalsiyum fosfat, kireç taşı |
| İz Mineraller (Zn, Mn, Cu, Fe, Se) | Enzim fonksiyonu, bağışıklık sağlığı | Zayıf tüylenme, anemi, tendon kayması | Mineral premiksleri, şelatlı formlar |
| Özelleşmiş Besinler (Kolin) | Karaciğer sağlığı, sinir fonksiyonu | Perozis (tendon kayması) | Kolin klorür takviyeleri |
Tavukların sağlıklı kalması ve iyi gelişmesi için doğru vitamin ve mineral karışımına ihtiyacı vardır. Rasyonun yalnızca küçük bir bölümünü oluştursalar da bu ufak ama güçlü besinler, tavuğun vücudunda büyük işler yapar. Tavuk yetiştirenler için bu besinleri tanımak, en iyi yumurtayı ve eti elde etmek açısından çok önemlidir.
Tavuklar bu besinlerden yeterince alamadığında hastalanabilir, yavaş gelişebilir ya da daha az yumurta yumurtlayabilir. Bu durum, yemin tavukların ihtiyaç duyduğu her şeyi içermediği arka bahçe sürülerinde sık yaşanır. Kuşlarının iyi performans göstermesini isteyen yetiştiriciler, tavuk yemindeki bu küçük yardımcılara çok dikkat etmelidir.
Modern tavuklar eskiden olduğundan daha hızlı büyüyor ve daha fazla yumurta yumurtluyor. Bu da yoğun çalışan vücutlarına ayak uydurmaları için daha fazla vitamin ve minerale ihtiyaç duydukları anlamına gelir. Yıllar önce tavuklar için yeterli olan şeyler bugün yeterli olmayabilir. İşte bu yüzden Pangoo ve diğer firmalar da tavukların gelişip serpilmesi için neye ihtiyaç duyduğunu araştırmaya devam ediyor.
İyi bir vitamin ve mineral programının zorlanan bir sürüyü nasıl toparladığını bizzat gördüm. Birlikte çalıştığım küçük bir çiftlik, mineral karışımlarını düzeltene kadar yumurta kalitesinde sorun yaşıyordu - iyileşme sadece birkaç hafta içinde geldi!
Yağda çözünen vitaminler tavuğun vücut yağında ve karaciğerinde depolandığı için her gün alınmaları gerekmez. Ama yine de son derece önemlidirler! Bu vitaminler - A, D, E ve K - tavukları birçok yönden sağlıklı tutan küçük yardımcılar gibi çalışır.
A vitamini tavukların iyi görmesine yardımcı olur ve derilerini sağlıklı tutar. Yeterince alamadıklarında zayıflar, kötü gelişir ve daha az yumurta yumurtlarlar. Genç civcivlerde göz sorunları da görülebilir. İyi kaynaklar arasında sarı mısır, yonca ve balık yağları bulunur.
D vitamini adeta yem haline gelmiş güneş ışığıdır! Tavukların kalsiyumu kullanarak güçlü kemikler ve yumurta kabukları oluşturmasına yardımcı olur. Yeterli D vitamini olmadığında tavuklarda raşitizm (yumuşak, eğri kemikler) görülür ve kolay kırılan ince kabuklu yumurtalar yumurtlarlar. Balık unu ve özel vitamin karışımları bu vitamini yeme ekler.
E vitamini hücreler için koruma görevlisi gibi çalışır ve onları hasardan korur. Civcivlerin beyninin düzgün gelişmediği "civciv deliliği" olarak bilinen korkutucu sorunu önler. Buğday ruşeymi ve yeşil yapraklı bitkiler bol miktarda E vitamini içerir.
K vitamini fazla dikkat çekmeyebilir, ama kanın düzgün pıhtılaşmasına yardımcı olur. O olmadan tavuklar en küçük kesiklerde bile fazla kan kaybedebilir. Yeşil yapraklı bitkiler bol miktarda K vitamini içerir.
Küçük bir organik çiftliğin yem programını kurmasına yardım ederken, kadife çiçeği unu yoluyla doğal bir A vitamini kaynağı eklemenin yalnızca A vitamini eksikliğini gidermekle kalmadığını, aynı zamanda yumurta sarılarını daha koyu ve daha çekici bir sarıya çevirdiğini gördük - güzel bir bonus!
Tavukların ihtiyaç duyduğu yağda çözünen vitamin miktarı yaşlarına, ırklarına ve hangi amaçla yetiştirildiklerine göre değişir. Yem katkı maddeleri tam bir vitamin paketi içerdiğinde tüm ihtiyaçların karşılandığından emin olur.
Suda çözünen vitaminler vücutta uzun süre kalmaz. Tavuklar bunları hızla idrarla atar, bu yüzden her gün yemlerinde taze olarak almaları gerekir. Başlıca B kompleksi grubundan olan bu vitaminler, yemin enerjiye dönüşmesine yardımcı olur ve sinirlerin düzgün çalışmasını sağlar.
Tiamin (B1) tavukların iştahını korur ve iyi yem yemelerini sağlar. Yeterince alamadıklarında iştahlarını kaybeder ve açlıktan ölebilirler. Yeterli tiamin almayan civcivler şaşkın davranır ve dik duramaz.
Riboflavin (B2) tavuklar için en önemli B vitamini olabilir. Yeterince alamadıklarında parmaklarının içe kıvrıldığı ve düzgün yürüyemedikleri "kıvrık parmak felci" görülür. Ayrıca yavaş büyümeye ve daha az yumurtaya yol açar.
Pantotenik asidi yetersiz olan tavuklarda ayaklarında ve gagalarının çevresinde kötü yaralar oluşur. Tüyleri de düzensiz görünür. Niasin eksikliği, yürümeyi zorlaştıran çarpık bacak gibi sorunlara yol açar.
B vitaminlerinin güzel yanı, çoğunu tek bir harika kaynaktan alabilmenizdir: bira mayası. Bira üretiminden artakalan bu ürün, tavuklara birçok yönden yardımcı olan B vitaminleriyle doludur. Ticari sürülerle çalıştığım yıllarda, tavuk yemine maya eklemek çoğu zaman birden fazla vitamin sorununun tek seferde en basit çözümü oluyordu.
Suda çözünen vitaminler ısı, ışık ve depolama koşullarından yağda çözünenlere göre daha kolay zarar görür. Bu da taze yemin bayat yemden daha iyi sonuç verdiği anlamına gelir. Doğru vitamin paketleri içeren yeni öğütülmüş yemle beslenen sürülerin, uzun süre depolanmış yemle beslenenlere kıyasla daha iyi tüylendiğini, daha hareketli olduğunu ve daha fazla yumurta verdiğini gözlemledim.
Arka bahçede tavuk besleyenler için her gün taze yeşillik vermek, birçok suda çözünen vitaminin doğal kaynağını sağlamaya yardımcı olabilir. Ticari işletmeler ise bu esansiyel besinlerin stabilize edilmiş formlarını içeren, özenle formüle edilmiş premikslere daha çok güvenir.
Makro mineraller, tavuğun mineral ihtiyacında başrolü oynar - her gün bunlardan oldukça yüksek miktarda alması gerekir. Bu işin yıldızları, güçlü kemikler ve yumurta kabukları oluşturmak için birlikte çalışan kalsiyum ve fosfordur.
Yumurtacı bir tavuk günde yaklaşık 4 gram kalsiyuma ihtiyaç duyar - bu hiç az değil! Her yumurta kabuğu yaklaşık 2 gram kalsiyum içerir. Yeterli kalsiyum almadığında tavuklar kolayca çatlayan ince kabuklu yumurtalar yapar ve vücutları yumurta üretmek için kalsiyumu çektiği için bacak kemikleri zayıflar.
Fosfor, kemik oluşumunda kalsiyumla birlikte çalışır. İki mineralden birinin fazlalığı da eksikliği de sorunlara yol açar. İşte bu yüzden dikalsiyum fosfat gibi ürünler bu kadar popülerdir - her iki minerali de doğru oranda sağlarlar.
Diğer önemli makro mineraller şunlardır:
Ağırlıklı olarak tahıldan yapılan standart tavuk yemlerinde yeterli sodyum ve klorür bulunmaz. Tavuklar yeterince alamadığında birbirlerinin tüylerini yolabilir, ağır durumlarda kanibalizme bile yönelebilir. Bu yüzden yeme her zaman tuz eklenmesi gerekir.
Bir keresinde sürüsünde tuhaf davranışlar görülen bir çiftliğe danışmanlık yaptım - kuşlar aşırı hareketliydi, normalden çok fazla su içiyordu ve dışkıları suluydu. Yem karıştırma ekipmanlarının arızalı olduğunu ve rasyona fazla tuz kattığını tespit ettik. Uygun seviyelere ayarladıktan sonra sürü birkaç gün içinde normal davranışına döndü. Bu da bana kuşların mineral dengesine ne kadar hassas olduğunu öğretti!
Küçük sürü sahipleri için yumurtacı tavuklara kırılmış istiridye kabuğu gibi ayrı kalsiyum kaynakları sunmak, kuşların üretim ihtiyaçlarına göre kendi alımlarını ayarlamasını sağlar - son derece iyi çalışan basit bir çözüm.
İz mineraller çok küçük miktarlarda gerekli olabilir, ama bu sizi yanıltmasın - sağlıklı tavuklar için kesinlikle hayati önem taşırlar. Bu mineraller, tavuğun vücudundaki yüzlerce enzim ve proteinin yardımcısı olarak görev yapar.
Başlıca iz mineralleri ve ne iş yaptıklarını tek tek ele alalım:
Pek çok toprakta bu mineraller yeterince bulunmaz; bu nedenle bu topraklarda yetişen bitkiler de bu mineraller açısından zayıftır. Bu da çoğu tavuk yeminin tam olması için ilave iz mineral içermesi gerektiği anlamına gelir. Mineraller yemde genellikle tüm hedefleri tek seferde karşılayan premiksler halinde gelir.
Kanatlı yetiştiricileriyle çalışma deneyimimde iz mineral sorunları, belirgin problemlere dönüşmeden önce çoğu zaman ince belirtilerle ortaya çıkar. Bir vakada bir sürünün yumurta üretimi hafifçe düşmüştü ama net bir belirti yoktu. Yemlerini analiz ettiğimizde birkaç iz mineralin sınırda düşük olduğunu gördük. Bunu uygun bir mineral takviyesi ile düzeltmek üretimi neredeyse %8 artırdı - kârlılıkta önemli bir iyileşme!
Organik üreticiler için iz mineral yönetimi zor olabilir; çünkü bazı konvansiyonel kaynaklara izin verilmez. Doğal olarak zengin hammaddelerden yararlanmak, örneğin balık unu gibi, bu temel besin maddelerini sağlarken organik standartları da karşılamaya yardımcı olabilir.
Son yıllarda minerallerin yeme eklenme şekli büyük ölçüde değişti. En büyük atılım, proteinlere veya amino asitlere bağlanmış mineraller olan şelatlı mineraller oldu. Bu, tavukların bunları emmesini ve kullanmasını çok daha kolay hale getiriyor.
Çinko oksit veya bakır sülfat gibi geleneksel mineral kaynakları bağırsakta sıklıkla başka maddelerle bağlanır ve emilmeleri zorlaşır. Şelatlı formlar ise tavuğun kullanımı için hazır kalır; bu da daha küçük miktarlarla daha iyi sonuç anlamına gelir.
Çinko, bakır, manganez ve selenyum için şelatlı formlar eski usul versiyonlardan çok daha iyi çalışır. Başlıca faydaları şunlardır:
Bir diğer akıllı yaklaşım ise organik asit takviyeleri kullanmaktır ki bunlar bağırsak sağlığını iyileştirir ve mineral emilimini artırır. Bağırsak daha iyi çalıştığında tavuklar aynı miktarda yemden daha fazla besin alır.
Amaç sadece yeme mineral dökmek değil - tavukların bunlardan gerçekten faydalanmasını sağlamaktır. Hem bahçe sürüleriyle hem de ticari işletmelerle çalışmış biri olarak, daha akıllı mineral formlarının yüksek maliyetini genellikle daha iyi hayvan sağlığı ve performansıyla karşıladığını gördüm.
Örneğin danışmanlık yaptığım bir yumurtacı işletmesi, kalsiyum düzeyleri yeterli olmasına rağmen kabuk kalitesi sorunlarıyla boğuşuyordu. İz minerallerinin bir kısmını özellikle çinko ve manganez olmak üzere şelatlı formlara çevirdiğimizde kabuk dayanıklılığı haftalar içinde belirgin şekilde arttı. Premium mineral formlarının ek maliyeti, ıskarta yumurta oranındaki azalmayla kolayca telafi edildi.
Doğal yem katkı maddeleri olan otlar ve bitki ekstraktları, bağırsak sağlığını iyileştirip stresi azaltarak mineral programının etkinliğini de artırabilir.
Temel vitamin ve minerallerin ötesinde bazı özel besin maddeleri, tavuk sağlığında kendine özgü roller oynar. Bunlardan en dikkat çekeni, vitamin ile amino asit arasında bir yerde duran kolindir. Kolin karaciğerin düzgün çalışmasını sağlar, yağların metabolize edilmesine yardımcı olur ve sinir gelişimini destekler.
Kolin klorür takviyeleri farklı konsantrasyonlarda (%50, %60 ve %70) sunulur ve çeşitli yem formülasyonlarına uyar. Yeterli kolin alınmadığında tavuklarda perozis gelişir ve iyi büyümezler. Kolin takviyelerinin kullanımının artması, tavuk beslemesinin zamanla ne kadar hassaslaştığını gösteriyor.
Bahsedilmeye değer bir diğer özel takviye ise Saccharomyces cerevisiae, doğal olarak B vitaminleri sağlayan ve aynı zamanda probiyotik olarak işlev gören bir maya türüdür. Bu iki işlevi tek üründe sunması, onu modern yem formülasyonlarında popüler kılıyor.
Protein kalitesi için, amino asit takviyeleri örneğin L-Lizin, DL-Metiyonin ve L-Treonin tavukların büyüme ve yumurta üretimi için ihtiyaç duydukları yapı taşlarını tam olarak almasını sağlar. Bu hedefli takviyeler, toplam proteini daha düşük, daha verimli rasyonlara olanak tanır.
Bu özel besin maddeleri doğru şekilde eklendiğinde çarpıcı sonuçlar gördüm. Örneğin bir broyler işletmesi standart bir vitamin premiksi kullanıyordu ama büyüme yine de tutarsızdı. Ekstra kolin ve belirli B vitaminleri içeren özel bir karışım eklendiğinde sürüdeki değişkenlik çarpıcı biçimde azaldı - kanatlılar daha tek tip büyüdü, gelişemeyen ve ıskartaya çıkan hayvan sayısı azaldı.
Organik üreticiler için bu özel besin maddelerinin doğal kaynaklarını bulmak zor olabilir. Örneğin Allicin/Garlicin gibi ürünler, ek antimikrobiyal faydalar da sağlayan doğal alternatifler sunar.
Et ve kemik unu sadece protein değil, aynı zamanda sıklıkla iyi biyoyararlanıma sahip doğal formda mineraller de sağlar. Bitkisel protein kaynaklarıyla birleştirildiğinde, örneğin soya küspesi ve mısır gluten unu, dengeli bir besin profili oluşturur.
Kanatlı yemi vitamin ve mineral pazarındaki büyüme (2028'e kadar %6,10 olarak öngörülüyor), genetik yapının gelişmeye devam etmesi ve üretim sistemlerinin daha yoğun hale gelmesiyle birlikte bu bileşenlerin modern kanatlı üretiminde ne kadar önemli hale geldiğini gösteriyor.
Tavuklar büyüyüp geliştikçe farklı düzeylerde vitamin ve minerale ihtiyaç duyar. Her aşamada bu düzeyleri doğru tutturmak, kanatlıların performansını büyük ölçüde etkiler.
Civcivlerde vitamin düzeyleri doğru gelişim için kritiktir. Bağışıklık işlevi için ekstra A vitamini, kemik büyümesi için D ve kas gelişimi için E vitaminine ihtiyaç duyarlar. B vitaminleri bu hızlı büyüme döneminde özellikle önemlidir.
Yarkalar yumurtacı tavuğa dönüşürken kalsiyum ihtiyaçları hızla artar. Vücutları yumurta üretimine hazırlanmak için mineral rezervlerini oluşturmak zorundadır. Daha yüksek kalsiyum içeren yumurtacı rasyonuna sorunsuz geçiş, erken dönem üretim sorunlarını önler.
Broylerlerde odak, hızlı büyümeyi desteklerken iskelet sorunlarını önlemeye kayar. D ve K vitaminlerinin kalsiyum, fosfor ve manganez gibi minerallerle dengesi, hızla büyüyen vücutlarını taşıyabilecek kemik gelişimi için kritik hale gelir.
Damızlık sürüler en karmaşık ihtiyaçlara sahiptir. Üremeyi desteklemek için optimal düzeylerde A, D, E ve B kompleks vitaminlere ihtiyaç duyarlar. Selenyum, çinko ve manganez gibi iz mineraller doğrudan fertiliteyi ve kuluçkadan çıkış oranını etkiler.
Kanatlılar sıcaklık, hastalık baskısı veya aşırı kalabalık nedeniyle stres altında olduğunda vitamin ve mineral ihtiyaçları artar. Bu dönemlerde daha yüksek düzeyde antioksidan vitaminler (E ve C) ve mineraller (selenyum) kanatlıların bu zorluğun üstesinden gelmesine yardımcı olur.
Vitamin ve mineral programlarını mevsime göre ayarlayan, yaz sıcaklık stresi veya kış hastalık baskıları sırasında daha yüksek düzeyler sağlayan çiftliklerle çalıştım. Bu proaktif yaklaşım genellikle sorunları başlamadan önler.
Söz konusu kanatlı rasyonlarındaki protein kaynakları genel mineral profilinde önemli katkı sağlar. Farklı hammaddeler, örneğin DDGS (Çözünür Maddelerle Kurutulmuş Damıtma Tahılları), genel formülasyonda hesaba katılması gereken kendine özgü besin karışımını beraberinde getirir.
Bir kanatlı işletmesini yöneten herkes için, üretim döngüsü boyunca değişen bu ihtiyaçları anlamak, maliyetleri en aza indirirken performansı en üst düzeye çıkarmanın anahtarıdır.
Yumurta yapan tavuklarda güçlü kabuk için yıldız besin kalsiyumdur; ancak A, D ve E vitaminleri de kritiktir. A vitamini yumurtlama organlarını sağlıklı tutar, D vitamini kalsiyum emilimine yardımcı olur, E vitamini ise fertiliteyi ve kuluçkadan çıkış oranını iyileştirir. Riboflavin ve B12 başta olmak üzere B vitaminleri yumurta üretim oranını destekler.
Şu belirtilere bakın: zayıf büyüme, azalan yumurta üretimi, ince yumurta kabuğu, anormal tüylenme, deri sorunları, bacak zayıflığı veya şekil bozuklukları, iştah kaybı ve alışılmadık davranışlar. Farklı eksiklikler farklı belirtiler gösterir - örneğin riboflavin eksikliği kıvrık parmaklara yol açarken, kalsiyum eksikliği yumuşak kabuklara neden olur.
Evet! Belirli minerallerin, özellikle kalsiyum, fosfor ve sodyumun fazlası zararlı olabilir. Yumurtlamayan kanatlılarda aşırı kalsiyum böbreklere zarar verebilir; çok fazla selenyum veya D vitamini ise toksik olabilir. Bir kanatlı beslenme uzmanıyla çalışmıyorsanız, takviye eklemek yerine doğru formüle edilmiş yemler kullanmak en iyisidir.
Duruma bağlı. Doğal kaynaklar genellikle vitaminleri birlikte iyi çalışan formlarda içerir; ancak sentetik kaynaklar daha tutarlı ve kontrol edilebilir olabilir. Minerallerde kaynaktan çok form önemlidir - doğal ya da sentetik kaynaklı olmalarından bağımsız olarak şelatlı mineraller genellikle daha iyi emilir.
Dışarıya erişimi olan tavuklar vitamin ve minerallerin doğal kaynaklarını bulabilir. Güneş ışığından D vitamini alır, toprağı eşeleyerek iz minerallere ulaşır ve protein ile B vitamini açısından zengin böcekler tüketirler. Ancak serbest gezinme tam beslenmeyi garanti etmez - çoğu yine de dengeli bir yeme ihtiyaç duyar.
Kesinlikle! Civcivler büyüme için daha yüksek düzeyde A ve D vitaminine, ayrıca metabolizma için B vitaminlerine ihtiyaç duyar. Hızlı büyüdükleri için eksikliklere karşı daha hassastırlar. Başlangıç yemleri bu hızlı gelişimi desteklemek için yumurtacı yemlerinden daha yoğun vitamin ve mineral içerir.
İnorganik mineraller çinko oksit veya bakır sülfat gibi basit bileşiklerdir. Organik veya şelatlı minerallerde mineral, bir organik bileşiğe (genellikle bir amino aside) bağlıdır. Organik formlar kanatlı tarafından genellikle daha iyi emilir ve kullanılır; ancak maliyetleri daha yüksektir.
Sıcaklık stresi vitamin ve mineral ihtiyacını, özellikle sodyum ve potasyum gibi elektrolitlere olan ihtiyacı artırır. Soğuk hava enerji ihtiyacını artırır ama vitamin gereksinimlerini büyük ölçüde değiştirmez. Belirli mevsimlerdeki hastalık baskıları, A ve E vitaminleri ile selenyum ve çinko gibi bağışıklığı destekleyen besin maddelerinin daha yüksek düzeylerini gerektirebilir.
